.jpg){kind=logo}
Rak prostaty to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn w Polsce. Pod względem liczby zachorowań zajmuje drugie miejsce – zaraz po raku płuca.
Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że w 2022 roku odnotowano 6425 nowych przypadków. Oznacza to, że chorobę rozpoznano u około 1 na 130 mężczyzn, a współczynnik zachorowalności wyniósł 88,6 na 100 tysięcy.
Objawy i przebieg raka prostaty
Rak prostaty rozwija się powoli – nawet przez kilkanaścielat – i przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów. Wczesne symptomy są niespecyficzne i łatwo je pomylić z innymi schorzeniami, np. infekcjami układumoczowego.
Do objawów, które powinny zwrócić uwagę, należą:
• trudności w oddawaniu moczu lub nagła potrzeba jego oddania,
• osłabiony strumień moczu,
• częste oddawanie moczu,
• obecność krwi w moczu lub nasieniu.
W bardziej zaawansowanym stadium mogą pojawić się bóle kości i pleców, zmęczenie, osłabienie oraz utrata masy ciała.
Przebieg choroby jest bardzo zróżnicowany – od łagodnych form rozwijających się latami po agresywne nowotwory szybko dające przerzuty. W łagodnych przypadkach 5-letnie przeżycie sięga niemal 100%, natomiast w bardziej zaawansowanych wynosi około 70–85%.
Czynniki ryzyka
Na rozwój raka prostaty wpływają zarówno czynniki środowiskowe, jak i genetyczne. Do najważniejszych należą:
• otyłość i brak aktywności fizycznej,
• dietabogata w tłuszcze nasycone,
• wiek (szczególnie po 50. roku życia),
• obciążenie rodzinne.
Istotną rolę odgrywa również dihydrotestosteron (DHT), który wpływa na funkcjonowanie komórek prostaty.
Jeśli choroba wystąpiła u krewnego pierwszego stopnia,ryzyko zachorowania może wzrosnąć nawet kilkukrotnie. Warto jednak pamiętać, że większość przypadków ma charakter sporadyczny.
Badania genetyczne
Badania genetyczne są ważnym elementem nowoczesnej diagnostyki. Pozwalają lepiej poznać charakter nowotworu i dobrać odpowiednie leczenie.
Wykonuje się je najczęściej na materiale pobranym z guza, a w przypadku predyspozycji dziedzicznych – z krwi. Dzięki nim można ocenić:
• ryzykorozwoju choroby,
• jej przebieg i dynamikę,
• możliwość zastosowania terapii celowanej.
Wczesne wykrycie predyspozycji daje szansę na skuteczniejszą profilaktykę i częstsze kontrole – także u członków rodziny.
Należy jednak pamiętać, że brak wykrytej mutacji niewyklucza choroby, dlatego regularne badania pozostają kluczowe.
Mutacje genetyczne
U części pacjentów występują mutacje w genach odpowiedzialnych za naprawę DNA, takich jak BRCA1, BRCA2, ATM czy CHEK2.
Ich obecność może:
• zwiększaćryzyko zachorowania,
• wpływaćna agresywność choroby,
• umożliwiać zastosowanie leczenia celowanego (np. inhibitorów PARP).
Szczególnie mutacje w genie BRCA2 wiążą się z wyższym ryzykiem i cięższym przebiegiem choroby.
Rak prostaty często rozwija się bezobjawowo przez długi czas, dlatego kluczowe znaczenie ma profilaktyka i regularne badania.
Badania genetyczne odgrywają coraz większą rolę –pomagają wykryć chorobę wcześniej, ocenić ryzyko i dobrać skuteczniejsze leczenie.
Źródło: Więsik, M. (2025), Odkryj rolę badań genetycznychw profilaktyce i leczeniu raka prostaty, Centrum Medyczne Damian.
